Samenvatting Natuurbeheersplan Landgoed Toxandria

Dit natuurbeheersplan richt zich op het planmatig beheren van de groene omgeving (bos en
natuur) van Golfclub Toxandria. Het is opgesteld door bureau Buiting Bosontwikkeling te  Dieren.
Op basis van een Gis (Geo Informatie Systeem) is een digitale meting van de baan vastgelegd en is er een natuurinventarisatie uitgevoerd.

De baan is een klassiek ontwerp van Colt & Morrison  en is in de eerste helft van de twintigste eeuw aangelegd op een terrein bestaande uit productiebos van grove den afgewisseld met heide en kleine agrarische percelen, tezamen ongeveer 50 ha.
In 2005 is ca. 13 ha agrarische grond aangekocht door de speciaal daartoe opgerichte Stichting Landgoed Toxandria. Deze Stichting Landgoed Toxandria kent het beheer van natuur en landschap als statutaire hoofddoelstelling. Hiermee is de totale eigendom van de Stichting en de Vereniging ca. 63 ha.
In het kader van de aankopen werd vervolgens rangschikking aangevraagd en verkregen onder de Natuurschoonwet 1928. Hiermee is de status van Landgoed vastgelegd.
Voor de leden van de Vereniging is het gedeelte van het Landgoed dat de golfbaan betreft van eerste belang omgeven door natuur die om duurzaam beheer vraagt.

De golfbaan is te karakteriseren als een echte bosbaan.
Om de esthetische en ecologische kwaliteiten van de groene omgeving in de toekomst optimaal te benutten, heeft eigenaar Toxandria besloten een beheersplan op te stellen. Dit plan moet ervoor zorgen dat bomen, struiken, landschappelijke elementen en heide in de toekomst planmatig worden beheerd.
Doel van het beheersplan is het duurzaam verankeren van het groenbeheer binnen het beheer van de baan. Uitgangspunt in het plan is het versterken van de identiteit en eigenheid van Toxandria als unieke golfbaan, gelegen in een natuurlijk landschap.
Het onderhoud van de greens, tees, fairway's en golfrough valt buiten het kader van dit beheersplan.

De basis voor het plan is de visie voor de groene omgeving van Toxandria zoals opgesteld door Buiting Bosontwikkeling in nauwe samenwerking met het bestuur van Landgoed Toxandria, de baancommissie en greenkeepers.
Deze visie is vertaald naar een set met beheersmaatregelen. De maatregelen vormen de stuurmogelijkheden in de praktijk.
De maatregelenset bestaat ondermeer uit: - het blessen (markeren van bomen die eruit moeten) - vellen van bomen - standplaatsverbetering - aanplant van verjonging - ruimte maken voor spontane verjonging - vrijstellen van markante bomen - toekomstbomen aanwijzen en vrijstellen - bosrandontwikkeling - plaggen t.b.v. spontane heidegroei - etc.
Opgestelde werkplansheets vormen de kern van het beheersplan. Hier wordt namelijk het gewenste beheer voor de komende 6 jaar beschreven.
Daarna wordt dit in cycli van 6 jaren herhaald. Het Landgoed met daarin de baan is daartoe opgedeeld in 6 werkblokken.

Bij het opstellen van de visie was de vraag: ‘Wat willen we met het groen bereiken?\' Bij het beantwoorden van deze vraag worden de eisen vanuit het golfspel, esthetische motieven en ecologische randvoorwaarden beoordeeld.
Het belangrijkste doel van de groene omgeving binnen een golfbaan is het verschaffen van een mooie natuurlijke aankleding.Het is echter wel de bedoeling om binnen de randvoorwaarden van het recreatieve gebruik (=golf) de ecologische waarde zoveel mogelijk te maximaliseren.
Bij de golftechnische inrichting van de baan speelt de beplanting een belangrijke rol.
Toxandria is in eerste instantie een golfbaan. Daarom zijn golftechnische overwegingen bij het beheer van de groene omgeving altijd richtinggevend. Bij het ontwikkelen van de esthetische kwaliteit van de baan speelt het beeld van de bosrand een grote rol.Het ideaalbeeld is een golvende rand, zowel horizontaal als verticaal. Het bos bepaalt voor een belangrijk deel de esthetische beleving van de baan.

Vanuit de historie is altijd een beperkte boomsoortenmix toegepast. Om het karakter voor de toekomst te behouden wordt alleen van deze, beperkte, boomsoortenmix gebruik gemaakt. Alleen rond het clubhuis kan hiervan worden afgeweken.
Van oorsprong bestaat een groter gedeelte van de baan uit heide.Het beheer van de baan is daarom gericht op het herstellen van de aanwezige heidevegetatie en het uitbreiden van het areaal heide.
Natuurlijke hoogteverschillen en archeologische waarden zijn onvervangbaar.
Het beheer zal zich dan ook richten zich op het versterken van de aanwezige natuurwaarden en handhaving van de historische waarden.

Een natuurlijk bos heeft een gevarieerd karakter. Open ruimten, bosranden, delen met jonge bomen en stukken met oude bomen liggen groepsgewijs door elkaar. Zo\'n beeld is niet alleen esthetisch mooier, het heeft ook een veel hogere natuurwaarde. Het beheer richt zich dan ook op het realiseren van zo\'n situatie. Doordat de bospercelen van Toxandria vaak gelijkjarig zijn zal, om deze situatie te bereiken, moeten worden ingegrepen. Dat betekent bijvoorbeeld dat plaatselijk groepsgewijs moet worden verjongd.

De gewenste soortensamenstelling bestaat uit zowel loof- als naaldhout, maar wel met een behoorlijk aandeel inheemse boomsoorten. Naaldboomsoorten zijn van belang vanwege het wintergroene karakter. Op verschillende plaatsen staat Amerikaanse eik. De afgelopen jaren zijn veel Amerikaanse eiken omgezaagd, maar het is niet de bedoeling dat deze soort totaal uitgeroeid wordt. Een beperkt aantal van deze bomen mag blijven vanwege de fraaie herfstkleuren en het markante karakter.Dood hout is ecologisch van groot belang.
De heide en overige natuurrough hebben een meervoudige functie. Beide dienen als hindernis, als landschappelijke aankleding en als habitat voor planten en dieren.

Als gevolg van de goeddoorlatende zandige ondergrond is er op de golfbaan van oorsprong geen water aanwezig, anders dan dat jaren geleden met behulp van leem toch een poel is gecreëerd. Het Waterschap de Brabantse Delta heeft samen met Staatsbosbeheer een waterplan voor de omgeving van het landgoed opgesteld. Anticipatie inzake is voor de verre toekomst van de vegetatie op Toxandria van belang.

Kaart nr 1:  Grondgebruik 

Het volledige Natuursbeheerplan Landgoed Toxandria is in te zien op het ledengedeelte van deze site. Redactioneel is dit beheersplan eigendom van Buiting Bosontwikkeling die haar rechten daartoe  heeft vastgelegd.
Het bestaat uit een uitgebreid tekstgedeelte waarvan hierboven de samenvatting is weergegeven. Daarnaast de Werkplansheets, Maatregelenset met toelichting daarop en een aantal kaarten.

Toxandria juli 2007  Baancommissie Geert van der Wijst (Landgoedzaken)